Tháng chạp là tháng mấy? Tại sao gọi tháng chạp là tháng củ mật?

Bạn có bao giờ thắc mắc rằng tháng Chạp là tháng mấy không? Và tại sao nhiều người lại cứ gọi tháng Chạp là tháng củ mật mà không phải là “tháng củ cải” nhỉ? Nếu bạn chưa biết câu trả lời của những câu hỏi này thì đừng bỏ qua bài viết dưới đây của Thợ sửa xe nhé!

Tháng chạp là tháng mấy?

Tháng Chạp chính là tháng 12 theo Âm lịch. Tháng Chạp là tên gọi được bắt nguồn từ chữ Lạp trong tiếng Hán. Tại Trung Quốc, tháng 12 Âm lịch được coi là thời điểm để người dân làm các lễ cúng tế thần linh cầu xin 1 năm mới mưa thuận gió hòa và phong tục này được gọi là “Lạp Nguyệt”. Người Việt chúng ta lại chịu ảnh hưởng rất lớn từ văn hóa của Trung Quốc thời bấy giờ nên cũng có những hoạt động cúng tế tương tự và gọi là “Tháng Chạp” trại lại của “Lạp Nguyệt”.

thang-chap-la-thang-may
Tháng Chạp là tháng gì?

Chữ “Lạp” trong tiếng Hán còn có nghĩa là “thịt”. Thời gian cuối năm, mọi gia đình để chuẩn bị cho mùa đông lạnh giá đều phải tích trữ 1 số lượng lớn lương thực và thực phẩm để đương đầu với đói rét mà ở đây thịt chính là nguồn thực phẩm quan trọng nhất. Người Việt chúng ta thì sẽ quen thuộc với chữ “Lạp” trong từ “lạp xưởng” hơn nhưng thực chất “lạp xưởng” được bắt nguồn từ món “lạp trường” của người Hoa – một món ruột ban đầu dùng để cúng bái.

Vậy tháng Chạp là tháng mấy Dương lịch? Thông thường tháng Chạp sẽ rơi vào khoảng tháng 1 hoặc tháng 2 Dương lịch của năm mới. Tuy nhiên, không thể xác định chính xác được thời điểm cụ thể vì điều này còn phải phụ thuộc vào sự chênh lệch giữa lịch âm và lịch dương qua các năm.  Theo lịch mới nhất thì tháng Chạp của năm 2021 rơi vào giữa tháng 1 và nửa đầu tháng 2 của năm 2021.

Tháng củ mật nghĩa là gì? Vì sao dân gian gọi tháng Chạp là tháng củ mật?

Tháng củ mật có nghĩa là gì?

Trên thực tế, từ “củ” trong cụm từ “tháng củ mật” không phải loại củ quả nào hết và không hề có thật. Đây chỉ là cách nói ví von, ẩn dụ để gây ấn tượng mà thôi. Theo Hán Việt thì từ “củ” có nghĩa là đốc trách, xem xét cẩn thận những việc xung quanh và luôn đề phòng mọi hành vi xấu có thể xảy ra. Trước đây ông cha ta cũng thường nói “củ sát” để nhắc đến việc cần phải kiểm soát cẩn thận mọi vấn đề.

than-cu-mat-la-gi
Bạn có hiểu tháng củ mật là gì?

Để nói về tháng này, ông cha ta còn có bài ca dao dân gian đã được lưu truyền hàng đời nay:

“Tháng chạp là tháng trồng khoai,

Tháng giêng trồng đậu, tháng hai trồng cà.

Tháng ba cày vỡ ruộng ra,

Tháng tư làm mạ mưa sa đầy đồng.

Ai ai cùng vợ cùng chồng,

Chồng cày vợ cấy, trong lòng vui thay.

Tháng năm gặt hái đã xong,

Nhờ trời một mẫu năm nong thóc đầy.

Năm nong đầy, em xay em giã,

Trấu ủ phân, cám bã nuôi heo.

Sang năm lúa tốt, tiền nhiều,

Em đem đóng thuế, đóng sưu cho chồng.

Đói no có thiếp, có chàng,

Còn hơn chung đỉnh giàu sang một mình.”

Tại sao lại gọi là tháng củ mật?

Nguyên nhân có cái tên tháng củ mật cũng vì đây là tháng dễ xảy ra mất trộm đồ đạc nhất. Tháng Chạp là tháng sát với dịp Tết, ai cũng bận bù đầu bù cồ hơn nữa cũng phải đi lại thường xuyên, thức khuya dậy sớm… nên thường xảy ra tình trạng mệt mỏi liên miên và đặc biệt là cực kỳ buồn ngủ.

Vào thời điểm này, chỉ cần hoàn thành xong được công việc thì nhiều người sẵn sàng buông hết tất cả để có thể có được 1 giấc ngủ ngon lành. Điều này khiến họ đôi khi còn quên khóa cổng, khóa cửa, sắp xếp lại đồ đạc trong nhà,… 

Và trong bối cảnh các “phường đạo tặc” cũng hoạt động hết công suất để có một cái Tết ấm no thì chuyện “mất cái lọ, mất cái chai” là hoàn toàn dễ hiểu.

Chính vì vậy vào thời xưa, quan lại các cấp cứ đến độ tháng Chạp là đều ra thông báo nhắc nhở người dân phải cẩn thận đề phòng và tăng cường “củ mật” để ngăn chặn trộm cắp.

luu-y-thang-cu-mat
Cần hết sức đề phòng trộm cắp trong tháng củ mật

Bên cạnh đó, nhiều người quan niệm rằng “tháng củ mật” cũng là tháng hay gặp xui xẻo và bị “tai bay vạ gió” nên phải hết sức cẩn thận. Cũng không đến nỗi quá khó hiểu khi mà đây là thời điểm các buổi tiệc tùng thường xuyên diễn ra, các thanh niên “nhậu quên mình” rồi lái xe có thể sẽ gặp họa. Chưa kể thời tiết dịp cuối năm thường hanh khô cũng dễ xảy ra cháy nổ hơn nhiều.

Giải đáp một số câu hỏi liên quan đến tháng Chạp

Rằm tháng Chạp cúng gì?

Người xưa thường nói rằng trong tháng Chạp (tức tháng 12 Âm lịch) có 3 lễ cúng quan trọng mà không thể bỏ qua đó chính là: Cúng rằm tháng Chạp,cúng ông Công ông Táo, cúng Tất niên.

Xem lịch Vạn Niên, ngày rằm tháng Chạp năm Canh Tý sẽ rơi vào thứ Tư, ngày 27/01/2021 Dương lịch.  Tuy nhiên, theo lệ xưa của các cụ truyền lại thì lễ cúng này có thể được tiến hành vào ngày 14 Âm lịch hoặc ngày chính Rằm chứ không nhất thiết chỉ định vào 1 ngày duy nhất.

Cũng theo các chuyên gia phong thủy thì lễ cúng Rằm tháng Chạp phải có đầy đủ các lễ vật sau: Hương nhang, hoa tươi, hoa quả, trầu cau, nước sạch, nến. Ngoài lễ chay như đã đề cập ở trên thì chúng ta cũng có thể cúng thêm lễ mặn gồm: Xôi (hoặc bánh chưng), thịt gà luộc, khoanh giò/chả và 1 vài món mặn khác như canh, món xào…  

Với lễ cúng mặn, gia đình nào muốn tươm tất hơn thì có thể chuẩn bị các món ăn truyền thống lâu đời như xôi gấc để tượng trưng cho sự may mắn, gà luộc đại diện cho sự sum vầy, sung túc, giò/chả, nem rán, canh măng miến.

Lễ cúng Rằm tháng Chạp không cần phải quá cầu kỳ nhưng gia chủ phải có lòng thành thì mới được. Vì cúng Rằm tháng Chạp là nghi lễ tâm linh để tưởng nhớ, thức tỉnh và gửi gắm thật nhiều hy vọng. Trong lễ cúng này, các gia đình chủ yếu cầu khấn về sức khỏe, may mắn bình an cho cả nhà.  

mam-co-cung-thang-chap
Mâm cơm cúng rằm tháng Chạp

Trong ngày này, ngoài việc bày biện lễ vật cúng rằm thì tùy theo phong tục của từng địa phương mà một số gia đình còn làm thêm những chiếc sớ cầu an tại chùa cho từng thành viên trong gia đình. Theo các nhà sư, trong ngày Rằm cần giữ cho tâm hồn mình được thanh tịnh và sạch sẽ.

Có một điều quan trọng cần chú ý đó là trong ngày Rằm tháng Chạp là không nên vay mượn bất cứ thứ gì của người khác. Việc vay tiền vào ngày này có thể biến thành một khoản nợ lớn, ảnh hưởng đến tài lộc trong năm mới.

Cúng 23 tháng Chạp vào thời gian nào thì chuẩn nhất?

Cúng 23 tháng Chạp chính là nghi lễ cúng ông Công ông Táo. Thông thường, thời gian cúng ông Công ông Táo có thể được bắt đầu từ ngày 21 và kết thúc trước khi hết giờ Ngọ (tức là từ 11 giờ đến 13 giờ) của ngày 23 tháng Chạp, vì theo quan niệm dân gian, đây được coi là thời điểm tốt để các Táo quy tụ chuẩn bị về chầu trời.

Năm 2021 này, ngày 23 tháng Chạp âm lịch rơi vào thứ Năm (tức ngày 4/2 Dương lịch) nên nhiều người vẫn phải đi làm. Do đó, không nhất thiết cứ phải cúng vào trưa của ngày 23 tháng Chạp mà có thể bắt đầu từ ngày 21 để cân đối với công việc của mình.

Bài văn khấn mùng 1 tháng Chạp

Nam mô A Di Đà Phật ! (3 lạy)

Con lạy chín phương Trời, mười Phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Đông Thần Quân

Con kính lạy ngài Bản gia thổ địa Long Mạch

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần

Con kính lạy ngài tiền hậu địa chủ tài thần

Con kính lạy các Tôn thần cai quản trong khu vực này.

Tín chủ (chúng) con là: ……………………………

Ngụ tại: ………………………………

Hôm nay là ngày … tháng … năm … tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả đốt nén hương thơm dâng lên trước án. Chúng con thành tâm kính mời: Ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ Địa. Long Mạch Tôn thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc đức chính thần, các vị Tôn thần cai quản trong khu vực này. Cúi xin các Ngài nghe thấu lời mời thương xót thương tín chủ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc công việc hanh thông. Người người được bình an, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật ! (3 lạy)

Nam mô A Di Đà Phật ! (3 lạy)

Hy vọng thông qua bài viết này của Thợ sửa xe thì bạn đã hiểu được tháng Chạp là gì và vì sao lại được gọi là tháng củ mật. Trong tháng này bạn cần phải cẩn thận hơn và tăng cường kiểm soát đề phòng phường đạo chích có thể tận dụng sơ hở bất cứ lúc nào mà “chôm chỉa” nhé.

Bài viết Tháng chạp là tháng mấy? Tại sao gọi tháng chạp là tháng củ mật? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Kinh nghiệm sửa chữa bảo dưỡng ô tô, xe máy .

Tagged , , ,